در دوران معاصر ارتباطات و رسانه های جمعی همواره از آن دست عوامل و متغییرهایی  هستند که در مباحث مربوط به هویت و هویت ملی ، حاضر بوده اند. به طوری که یکی از نقش های رسانه های ارتباط جمعی در جامعه، هویت بخشی فردی وجمعی، انتقال مفاهیم ومیراث وسنن و ارزشهای فرهنگی انسجام بخشی وتحکیم وحفظ ارزشهای مشترک به مخاطبان دانسته اند(مک کوئیل،1382: 81 و82، سورین و تانکارد،1381: 450) به این صورت که با انتقال ارزش ها و هنجارها، الگوها و نمادهای فرهنگی و ملی و میراث فرهنگی سعی دارند تا به پویایی و تداوم  هویت فرهنگی و جمعی افراد یاری  برسانند.

به عبارتی در عصرکنونی، رسانه ها در اکثر جوامع، به  فضایی برای بازتولید و بازنمایی هویت ملی[1] یعنی فراگیرترین و مشروع ترین سطح هویت جمعی تبدیل شده اند. به طوری که می توان گفت یکی از کاکردهای اساسی رسانه ها در گستره ملی حفظ و تقویت انسجام اجتماعی و هویت بخشی جمعی و ملی به مخاطبان خود است که این امر از طریق  متن  های مطبوعاتی، و برنامه های گوناگون صوتی و تصویری رادیو وتلویزیونی صورت می گیرد.

   تحقیقات نشان داده است که رسانه ها نقش بنیادین و تثبیت کننده ای را در شکل دهی، حفظ، توزیع و نهادینه سازی هویت های ملی و تقویت گرایش ها و الگوهای نمادین مفروض و مرسوم گذشتۀ ملت ایفا می کنند  (Terribas i Sala,1999,Schlesinger 1991;turner 1994). تا جایی که بندیکت اندرسون[2] در کتاب «اجتماعات تصوری[3]» ظهور چاپ ونشر و رسانه ها را عامل ظهور هویت های ملی و ناسیونالیسم های قرن نوزدهم به ویژه در اروپای مدرن می داند (Anderson,1983:113-4).آستانا محقق هندی در تحقیقاتش به این نتیجه رسید که رسانه های تصویری با ایجاد پیوند بین فرهنگ سنتی و زندگی مدرن در توسعه ملی گرایی و تقویت هویت ملی هندوستان پس از استعمار موثر واقع شدند (Asthana,2003).بنابراین یکی از عوامل مهم در احیای هویت ملی در دوران کنونی رسانه ها هستند. بدین معنی که خصوصیات ملت ها، خلق وخوی ملی، ارزش ها و آداب و رسوم و هنجارهای آنها را به تصویر کشیده و به افکار عمومی خود عرضه داشته اند تا با انعکاس عناصر و نمادهای ملی به بازتولید، بازتفسیر، تحکیم و تقویت هویت ملی خود یاری رسانند. به طوری که می توان گفت، امروزه تلویزیون به عنوان یک رسانه فراگیر نقش روایتگری اسطوره های ملی [4] و حکّ نمادهای ملی[5] بر روی حافظه ملت و انعکاس آیین های ملی[6] را بر عهده دارد و به عنوان قلمرو فراگیر و اصلی حوزه عمومی، تولیدکننده و تقویت کننده  اختلاف ها و تمایزات بین «ما» و «دیگران» هستند.

یکی از قالب های رسانه ای برای بازنمایی  هویت ملی هر کشوری سریال ها و مجموعه های تلویزیونی طولانی مدت است که فرصت و فضای کافی برای پرداختن به  عناصر و ویژگی ها و نمادهای هویت ملی  داراست. در کشور انگلستان  سریال های  پربیننده ای مانند خیابان تاجگذاری[7] و ساکنین شرق[8]، و در استرالیا سریال های  بیل کازبی[9] و همسایه ها[10]  از جمله سریال های طولانی و پربیننده ای بودند که موضوعات هویت فرهنگی و ملی این کشورها را بازتاب می دادند. در ایران نیز با توسعه شبکه های رادیو و تلویزیونی وگسترش حوزه انتشار آنها به سراسرکشور، یکی از قالب های رادیو و تلویزیونیِ مورد استقبالِ مردم نمایشنامه های رادیویی و سریال های تلویزیونی بوده است. بنابراین  می توان گفت سریال های تلویزیونی قالب و فضای مناسبی برای  انعکاس افسانه ها و اسطوره های ملی هستند و می توان به ارائۀ عناصر، مولفه ها و نمادهای هویت ملی در  روایت های تصویری  وپیام های آنها پرداخت.

[1] -national  identity

[2] - Benedict Anderson

[3] - imagined community

[4] - national myths

[5] -national symbols

[6] - national rituals

[7] -Coronation Street

[8] -East Enders

[9] - Bill casby Show

[10] - Neighbours