در مجموع مي توان هويت ملي را بر دو عنصر ذهني و عيني استوار كرد. عنصر ذهني، بر وجود«باورها» تاكيد مي كند و هويت را محصول باور يك جامعه انساني به داشتن تعلقات و ويژگي هاي مشترك مي داند. با اين ديد، وجود باور ذهني فارغ از واقعيت هاي عيني، مبناي شكل گيري هويت هاي ملي و قومي واحد مي شود. حال آنكه عنصر عيني بر نقش واقعيت هاي عيني در شكل گيري اين هويت ها تاكيد مي كند. عنصر ذهني تمايل افراد يك جامعه براي زيستن در كنار يكديگر است و به تعبير اميل بوترو "عرق يا حس ملي از ميل و علاقه مردم به زندگي با يكديگر، به تجليل و ستايش خاطرات مشترك و به تلاش در راه هدف هاي مشترك سرچشمه مي گيرد". اما عنصر عيني از دو نگرش فرهنگي(فرهنگ محور) و سياسي(دولت محور) سرچشمه می گیرد. نگرش فرهنگ محور، ناظر برمتغير هاي فرهنگي مثل زبان، دين، فرهنگ، ادبيات، هنر، آداب و رسوم و اعتقادات يك ملت است كه زاييده دوران طولاني(تاريخ) است.

 اين نگرش با تكيه بر عناصر ذهني هويت، وجود ارزش هاي فرهنگي مشترك و باور عمومي به آنها را موجب شكل گيري هويت مي داند. در چارچوب فرهنگي، مردمي كه داراي زبان، دين و فرهنگ مشتركي هستند، بر اثر اشتراك در اين عناصر، داراي هويتي مشترك نيز مي باشند. به تعبير ديگر، اين عناصر و علائم، نمادهايي هستند كه مي توانند به درك عنصر ذهني هويت، ياري رسانند.

مفهوم هويت فرهنگي كه هويت ملي را گاه با استناد و رجوع بدان تعريف مي كنند، واقعيتي است كه در ژرفاي روح و جان ملت و قوم ريشه دوانده و از چنان ثباتي برخوردار است كه گويي خلق و خوي مردم يا طبيعت ثانوي شان شده است. به بيان ديگر، صورت ايدئولوژيك هويت ملي، پوست است و هويت فرهنگي، مغز. اولي، مفهومي غالباً مرامي و سياسي است و دومي ذات و جوهر كه در قبال مفهوم نخست، حكم باطن به ظاهر را دارد.(فلاحی،1387) اگر تعريف هويت ملي اكثراً چون ابزاري براي تحكيم وحدت سياسي بكار مي رود، هويت فرهنگي ركن ركين و مايه ي قوام و دوام قوم و ملت است و ناگفته پيداست كه ثبات و استحكام شاياني دارد.