روز 25 مردادماه 76 قبل از اینکه کابینه جدید از مجلس رای اعتماد بگیرد، دفاتر نشریات مورد حمله قرار گرفتند و لوازم و وسایل شان شکسته شد و اعضا و شورای سردبیری مورد ضرب و شتم قرار گرفتند. به دنبال آن برخی از سردبیران نشریات از سوی مجمع قضایی ویژه اخطار گرفتند.حمایت دو روزنامه عصر تهران با دادن صفاتی همچون «غیرتمند و متعهد» به حمله کنندگان و سخنان رئیس قوه قضائیه در نماز جمعه تهران به نوعی حاکی از حمایت از حمله کنندگان بود و باعث شد تا مطبوعات نسبت به تشویق بی قانون از سوی مدفعان اصلی قانون ابراز نگرانی کنند. دولت به شدت حمله به دفاتر مطبوعاتی را محکوم کرد و وزارت ارشاد در بیانه ای رسمی عمل گروههای قانون ستیز را محکوم کرد و بر حقوق قانونی افراد و نشریات تاکید کرد.

 شش ماه پس از ریاست جمهوری خاتمی ورود مطبوعات جدید به عرصه فرهنگی کشور با روزنامه جامعه آغاز شد. تولید این روزنامه که با انتشار آگهی هایی در سطح شهر و با شعار «اولین روزنامه جامعه مدنی ایران» همراه بود از همان ابتدا با اعتراض هایی رو به رو شد که دوبار مدیر مسئول آن را به دادگاه کشید. در بار دوم که یکی از سه شاکی آن فرمانده کل سپاه پاسدارن بود، دادگاه مطبوعات به لغو امتیاز جامعه حکم داد و مدیر آن را به مدت یکسال از مدیر مسئولی و صاحب امتیازی هر نشریه ای محروم کرد.تایید حکم لغو امتیاز جامعه همزمان با انتشار رای محکومیت شهردار تهران بود.(گزارش امروز،1381)

 شرکت جامعه روز (ناشر روزنامه جامعه) قراردادی با صاحب امتیاز روزنامه توس بست و بلافاصله توس با محتوا و شکلی همچون جامعه با هما سردبیران و همکاران منتشر شد. این روزنامه نیز از سوی مخالفین جامعه مغایر با روح قانون اعلام شد.از همین زمان یک گروه مذهبی اعلام کرد که بعد از نماز جمعه تهران به یک راهنمایی اعتراض آمیز علیه مطبوعات که به مقدسات و رهبران جمهوری اسلامی اهانت می کنند دست می زنند.

مقارن همین ایام، پرونده هفته نامه خانه به دلیل چاپ نامه یک دختر جوان که در آن به بنیانگذار انقلاب توهین شده بود راهی دادگاه و مدیر آن به دستور دادگستری تهران توقیف شد. همزمان اعتراض هایی علیه بی کفایتی مهاجرانی و اعتراض به روزنامه توس داده شد اما وزارت فرهنگ انتشار توس را مغایر قانون نمی دانست اما سرانجام در برابر رای دادگستری تهران مغلوب شد.24 ساعت بعد از راهپیمایی علیه رونامه توس در تهران، طی حمله به دفتر روزنامه سردبیر و دوتن از اعضای خبرگزاری آسو شیتدپرس در تهران مضروب شدند.

به دنبال حوادثی که روی داد، رئیس قوه قضائیه اظهار داشت که تاکنون فقط مدیر مسئول نشریات محاکمه شدند، اما از این پس نویسنده مقاله را هم می توان به اتهام توهین به مقدسات محاکمه کرد و پس از مدتی مدیران مسئول راه نو (گنجی)، توانا، آبان (محمد حسین علیپور) ایران فردا (عزت الله سحابی) تلنفی خبردار شدند که باید انتشار نشریات خود را متوقف کنند.

 بار دیگر وزارت فرهنگ با انتشار بیانیه ای ، گفت رسیدگی به هر نوع جرم مطبوعاتی به عهده دادگاه مطبوعات است که باید علنی و با حضور هیات منصفه تشکیل شود. این بیانیه اعتراض روزنامه های کیهان، رسالت و جمهوری اسلامی را در پی داشت و مدافعان آزادی را تهدید کردند.

با پایان گرفتن تعطیلات تابستانی مجلس پنجم، بعضی از نمایندگان خواستار ادامه فضای باز مطبوعات و رسیدگی به جرایم مطبوعاتی در دادگاه صالحه با حضور هیات منصفه شدند و بار دیگر رئیس جمهور پس از بازگشت در سفر خود به آمریکا در جمع دانشجویان و استادان طی سخنانی گفت که کوشش خود را برای قرار گرفتن وضعیت جدید مطبوعات در چارچوب قانون ادامه خواهد داد و موافق تعطیلی هیچ روزنامه نشریه ای نیست.

 دوازده روز  پس از توقیف توس هیات نظارت بر مطبوعات اعلام کرد به علت مطلبی در مورد ژیسکاردستن(رییس  جمهور سابق فرانسه) که در آن به رهبر فقید انقلاب توهین شده بود،توقیف شده است. پس از توس، نوبت روزنامه جامعه سالم بود که برای اولین بار به دادگاه رفت و امتیاز آن لغو شد.پرونده دیگری که در همین زمان مطرح شد مربوط به روزنامه زن بود، چاپ خبری درباره ضرب و شتم دو تن از مقامات کشور از جمله وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی که خشم عده ای را از کسب مجدد برای اعتماد و در مجلس برانگیخته بود، دلیل احضار مدیر مسئول روزنامه زن به دادگاه مطبوعات بود.

     همزمان با اعلام رسمی عده ای در مورد رابطه بین افزایش تعداد مطبوعات و توطئه های آمریکایی وزارت ارشاد مجوز انتشار 40 نشریه جدید را صادر کرد که نقش موثری در جریان آگاهی دهی درباره حوادثی که روی داده بود، از جمله قتل های زنجیره ای ایفا کردند.پس از آنکه روزنامه خرداد و صبح امروز به خانواده مطبوعات پیوستند، روزنامه زن به دستور دادگاه انقلاب توقیف شد.

در اواخر اردیبهشت 78 فشار بر مطبوعات بیش از پیش شدت گرفت این مخالفت ها گاه به صورت ایراد تهمت و توهین به مطبوعات بود و گاه از طریق برخورد با آنها تجلی می یافت. عده ای از زبان ها و قلم های شومی که بافرکانس بیگانگان همنوا هستند وبا جوهر قلم اجنبی می نوسند سخن می گفتند.

 برخی دیگر معتقد بودند که به بهانه آزادی بیان و قلم باورها را متزلزل می کنند و در قالب کتابها و رمان آموزش غیر اخلاقی و گاه فحشا و منکر را ترویج می کنند.

 بعضی ها پیشنهاد می کردند که روزنامه نگاری که مسایل جامعه راوارونه نشان می دهد و داد می کشد و از استصواب هراسان است و نیز قلم به دستی که کنار آمریکا وشمر و یزید قرار می گیرد و در گناهان آنها شریک می شود، باید بمیرد.

 پس از مدتی بار دیگر مسئول چند روزنامه از جمله ایران، آریا، صبح امروز، نشاط و مناطق آزاد به دادگاه مطبوعات یا انقلاب احضار شدند و طرح جدایی روزنامه همشهری ار شهرداری تهران به صحن علنی مجلس رسید.در همین زمان از سوی 21 تن از نمایندگان مجلس، پیش نویس طرح قانون مطبوعات به مجلس ارائه شد و بسیاری از روزنامه نگاران، استادان و حقوقدانان طرح جدید را علیه آزادی مطبوعات و در جهت محدود کردن فضای به وجود آمده ارزیابی کردند. پس از مدتی مجرم شناختن موسوی خوئینی ها مدیر مسئول سلام باعث بسته شدن این روزنامه شد.

 درگیر و دار اختلاف قوه قضائیه با مطبوعات خبری رسید که در یک نشریه  به امام زمان توهین شده است. بار دیگر موج اعتراض در شهر قم علیه وزارت فرهنگ و ارشاد برخاست.مجموعه این حوادث بحران بزرگی برای دولت ایجاد کرد که با سخنان رهبر انقلاب پایان گرفت. پس از بسته شدن روزنامه های جامعه، توس، نشاط، زن و سلام و مجلات آدینه و جامعه سالم، با راهی شدن عبداله نوری به زندان، روزنامه خرداد هم از فهرست مطبوعات کشور خط خورد. گروه خرداد به انتشار روزنامه فتح و گروه جامعه با توس و نشاط به انتشار عصر آزادگان پرداختند. با انتشار روزنامه حیات نو به صاحب امتیازی حجت الاسلام هادی خامنه ای، بیان به مدیریت محتشمی پور و مشارکت به مدیریت محمد رضا خاتمی مطبوعات خود را برای انتخابات مجلس ششم آماده کردند و دولت در روزی که هم میهن روزنامه جدید به مدیریت کرباسچی منتشر شد. انتشار روزنامه آزاد به دلیل چاپ کاریکاتور متوقف شد.

 مشخصه های مطبوعات در دوره سه ساله 76 تا 78 نمایان گر این است که از سال 76 محدویت ها و موانع رسمی شکل گسترده تری به خود گرفت که علاوه بر شیوه های عیان و آشکار از قبیل برخورد فیزیکی  توقیف و دستگیری حمله گروههای فشار به دفاتر مطبوعاتی لغو امتیاز و جلوگیری از انتشار و غیره به صورت پنهان و غیر مستقیم هم اعمال می شد.بسیاری اوقات خبرگزاری جمهوری اسلامی  واحد مرکزی خبر با ارسال برخی اخبار برای مطبوعات که با جمله «انتشار این خبر برخلاف مصالح و امنیت کشور است» دست رسانه ها را برای آگاهی دهی می بستند.

 اوج گیری گروههای فشار ویژگی های بعدی بود که یکسال پس از به قدرت رسیدن خاتمی حتی به مجامع قانونی که وزارت کشور مجوز هم داشتند، حمله می کردند البته اختیارات کافی نداشتن وزارت فرهنگ نیز به این گروهی میدان عمل بیشتری داده بود. محاکمه مطبوعات به دلیل سیاسی و تحت تاثیر نیروهای فشار از میان تشکیل دولت جدید  شتاب و تراکم بیشتری می گرفت و درجریان برگزاری محاکمات، نظر هیات منصه هیچ گاه مورد اعتنا قرار نگرفت وشدیدترین نوع مجازات،یعنی لغو مجوز در مورد آنها اعمال شد.

 مهمترین ویژگی در دوره سه ساله مورد نظر (76 تا 78) اظهار نظر مقاماتورده بالای نظام در مورد مطبوعات بود. گاهی از تریبون های رسمی نسبت به افزایش قارچ گونه نشریات هشدار داده شد. نشریاتی که رسالتی بر عهده ندارند و نمی فهمند و جملاتی می نویسند که با اصول و ارزشهای انقلاب سازگار نستند و مردم را منحرف می کنند.دادگستری تهران لغو هر امتیاز را سقوط یکی از هواپیماهای دشمن می دانست به شرط آنکه دوباره با تلاش ستون پنجم اجازه چاپ مجدد پیدا نکنند.

 در سال 78، چاپ بعضی از کاریکاتورها در روزنامه آزاد موجب بروز اعتراض های گسترده ای شد و عده ای را روانه دادگاه انقلاب کرد. در واکنش به این موضوع رئیس قوه قضائیه اعلام کرد «40 نفر آمده اند و اسمشان را گذاشته اند جامعه مدنی یا مطبوعات و هر غلطی که بخواهند می کنند».

 البته به خاطر جلوگیری از اعتراض نشریات اصلاح طلب، نشریه پرتو که در آن کاریکاتوری توهین آمیز از خاتمی چاپ شده بود ، نیز توقیف شد.

 بعد از خرداد 76 تیراژ روزنامه ها رو به افزایش گذاشت و با شکل گیری انجمن صنفی روزنامه نگاران دراین سال ، خبرنگاران حداقل در مقام سخن از حمایت بیشتری برخوردار شدند. در سال 78 تعداد نشریات ایران به 1260 عنوان رسیده بود و تیراژ کل روزنامه ها نیز از سال 76 تا 78 به بیش از سه میلیون نسخه در روز رسیده بود. در سال 78 حدود 50 روزنامه روزانه در ایران منتشر شد که بیش از 30 روزنامه متعلق به تهران بود.

 در بهار سال 79، زمان بسته شدن فله ای مطبوعات بود. در اردیبهشت 79 قوه قضائیه در یک تصمیم ناگهانی 12 روزنامه و نشریه را به دلیل ایجاد خطر برای آرامش و امنیت ملی یکجا توقیف کرد. تمامی این توقیف مطبوعات بر اساس قاعده اقدامات تامینی و تنبیهی مربوط به افراد شرور مصوب 39 بود. این اقدام باعث بیکاری بیش از 1500 نفر از روزنامه نگار ان و کارکنان مطبوعاتی شد. طی چند روز بعد تعداد این توقیف ها به 20 روزنامه و نشریه رسید.

ترور مدیر مسئول صبح امروز و حوادثی که به دنبال برگزاری کنفرانس برلین و حضور چند تن از روزنامه نگاران و مدیران مسئول نشریات در آن به وقوع پیوست نشان دهنده همان سال نکویی بود که بهار 79نوید آن را داده بود.دو هفته بعد از توقیف گسترده مطبوعات روزنامه های جدید ی به میدان آمدند . ایرانیان، نوسازی، رای مردم و ... مدت انتشار بعضی از آنها بسیار کوتاه بود. ملت فقط یک روز، بهار دهه هفته و گوناگون کم تر  فرصت انتشار یافتند چرا که به روزنامه های توقیف شده جامعه، توس، نشاط و عصر آزادگان شبیه بودند.

در سال 1379 انجمن دفاع از آزادی مطبوعات تاسیس شد و اعلام کرد که ابزار قانونی ما مطبوعات، حزب و تجمعات است و تبعیض در مطبوعات مطلبی است که به شدت جای گله و شکایت دارد.از آثار توقیف گسترده مطبوعات در سال 79 کاهش شدید تیراژ روزنامه ها بود. تیراژ کل روزنامه ها از دو میلیون و 500 هزار نسخه در اوایل دهه 7 به یک میلیون و 600 هزار نسخه در اوایل دهه 80 رسید. این امر باعث شد که برخی از مسئولان امر حتی جناح راست نسبت به کاهش تیراژ 900 هزار نسخه ای روزنامه ها هشدار دهند و آن را نشانه قهر و فاصله میان مطبوعات و مردم بدانند.

 روند برخورد با مطبوعات که در سال 79 به اوج خود رسیده بود سرانجام با توقیف روزنامه دوران امروز در آخرین روزهای سال و توقیف رونامه نوسازی در بهار سال 80 دنبال شد و دامن چند نشریه و دو نشریه سینمایی را هم گرفت.شاید جنجالی ترین ماجرا در سال 80 توقیف روزنامه همبستگی بود که به دنبال چاپ مصاحبه با یکی از کارگردانان سینما روی داد. چندی بعد در آستانه جشنواره بین المللی فیلم فجر، نشریات سینمایی گزارش فیلم، سینما جهان و سینما تئاتر توقیف شدند.(خبرنامه انجمن دفاع از آزادی مطبوعات،1380)

 در سال 80 افزون بر پیگیری دادگاه نوروز حکم او نشریه عصر ما تایید شد.با این حال انتشار دو روزنامه بنیان و روز نو در آخرین روزهای سال 80 آغاز شد. در مجموع در سال 80 ، 15 نشریه توقیف موقت یا دائم شدند.درسال 81، سال محافظه کاری برای مطبوعاتی بود که نمی خواستند با هر بهانه کوچکی حذف شوند. تعطیل بودن روزنامه بنیان به دلیل همنام بودن با یک نشریه محلی، توقیف روزنامه حیات نو به دلیل چاپ کاریکاتور، توقیف بهار و جلوگیری از انتشار روز نو که پس از گذراندن مدت محدودیت از انتشار مجال آن را نیافت که یک شماره منتشر کند.

 احضار روزنامه نگاران به دادگاه به خصوص نویسندگان مجلات سینمایی که از سال 80 آغاز شده بود، همچنان در سال 81 ادامه یافت. در درون اصلاحات بجز سالهای استثنایی 79 و 83 همواره سالانه بیش از 15 مجوز انتشار روزنامه صادر شده است و نقطه اوج آن در سال 82 با 48 مورد بوده است.

در سه سال اول اصلاحات نوعی هماهنگی و تعامل بسیار مناسب بین مجریان برنامه توسعه مطبوعات و روزنامه نگاران بوجود آمد.(برگرفته از جزوات مطبوعات از نگاه آمار،معاونت امور مطبوعاتی وزارت ارشاد)

 به طور کلی از دوره اصلاحات تا زمان به قدرت رسیدن احمدی نژاد، روند توسعه مطبوعات افزایشی بوده است به طوری که در سال 84 تعداد نشریات ادواری دارای مجوز از مرز 1700 عنوان فراتر رفت که حدود 5 برابر پایان سال 75 است و در این دوره ده ساله تعداد نشریات در حال انتشار تقریبا سه برابر شده است.